Mỗi độ giáp Tết, đi chợ chọn trái cây về bày mâm ngũ quả là một trong những việc vui nhất của Gia Đình. Nhưng đến lúc xếp quả lên Bàn Thờ, không ít Anh Chị lại phân vân — nên bày quả gì, quả nào miền Nam kiêng không đặt, sắp thế nào cho vừa đẹp vừa đủ ý nghĩa?
Ở shop Tài Lộc, cứ gần Tết là em được Anh Chị hỏi chuyện mâm ngũ quả suốt. Em viết bài này để Anh Chị chọn quả, bày mâm nhẹ nhàng, đúng nếp miền Nam mà vẫn trọn cái tâm hướng về Ông Bà, Tổ Tiên.
Mâm Ngũ Quả Có Ý Nghĩa Gì ?
Mâm ngũ quả là mâm trái cây bày trên Bàn Thờ ngày Tết để dâng lên Tổ Tiên, thể hiện lòng hiếu kính và ước mong một năm mới đủ đầy. "Ngũ" nghĩa là năm, gắn với ngũ hành Kim Mộc Thủy Hỏa Thổ và ngũ phúc là Phú, Quý, Thọ, Khang, Ninh.
Người miền Bắc thường bày mâm theo màu sắc ngũ hành, có nải chuối làm bệ đỡ. Còn người miền Nam lại chuộng cách chơi chữ theo tên quả, gửi mong ước vào từng loại trái, tạo nên nét riêng rất duyên của phương Nam.
Mâm Ngũ Quả Miền Nam Bày Những Quả Gì ?
Quen thuộc nhất là bộ năm loại quả đọc chệch thành câu "Cầu Sung Vừa Đủ Xài", gói trọn mong ước một năm sung túc, dư dả:
- Mãng Cầu — "cầu", mong cầu mọi điều được như ý
- Sung — "sung", mong sung túc, sung mãn, con cháu sum vầy
- Dừa — đọc thành "vừa", mong sự vừa đủ, không thiếu thốn
- Đu Đủ — "đủ", mong đủ đầy, no ấm cả năm
- Xoài — đọc chệch thành "xài", mong tiêu xài dư dả
Ngoài bộ cơ bản này, nhiều nhà còn thêm thơm (dứa) cầu thơm tho, sang trọng; hay dưa hấu ruột đỏ vỏ xanh cầu may mắn, để mâm thêm đầy đặn, viên mãn.
💡 Mẹo nhỏ từ shop
Chọn quả còn cuống, còn lá xanh, vỏ căng bóng và nên chọn quả vừa chín tới. Nếu bày sớm từ 27, 28 Tết, Anh Chị chọn quả hơi ương một chút để đến mùng 1, mùng 2 quả chín đẹp, không bị úng nẫu giữa mấy ngày Tết.
Mâm Ngũ Quả Ngày Tết Kiêng Quả Gì ?
Người miền Nam kiêng khá kỹ, nhưng chủ yếu là kiêng theo cách chơi chữ dân gian cho vui, cho hên đầu năm, chứ không phải điều cấm kỵ nặng nề:
- Chuối — nghe như "chúi nhủi", sợ cả năm làm ăn không ngẩng lên được (khác hẳn miền Bắc, nơi chuối là quả chính)
- Cam, Quýt — quan niệm "quýt làm cam chịu", sợ mang tiếng oan, làm thay người khác
- Lê, Táo — "lê" gợi lê lết, một số nhà kiêng cho chắc
- Quả có vị đắng, cay hoặc tên gợi điều không may
Anh Chị lưu ý: đây là quan niệm vùng miền, mỗi nơi mỗi khác. Ngoài Bắc bày chuối là đẹp nhất, trong Nam lại kiêng. Không có quả nào "xui" tuyệt đối cả, tùy nếp nhà và niềm tin của mỗi Gia Đình mà chọn cho an lòng.
✅ Anh Chị yên tâm
Nếu lỡ bày nhầm một quả trong danh sách kiêng, Anh Chị đừng lo lắng. Tổ Tiên chứng cho tấm lòng con cháu hướng về ngày Tết, chứ không quở trách vì một loại trái cây. Cái tâm thành khi bày mâm mới là điều quyết định, không phải chuyện chơi chữ tên quả.
Cách Bày Mâm Ngũ Quả Cho Đẹp
Cách bày của miền Nam khá đơn giản và phóng khoáng:
- Đặt những quả to, nặng như Đu Đủ, Dừa, Xoài làm đế ở dưới cho vững
- Xếp Mãng Cầu, thơm và các quả nhỏ hơn lên trên cho cân đối
- Chèn quả Sung, quả nhỏ vào các khe trống để mâm đầy đặn, không bị hở
- Ưu tiên dáng mâm tròn đầy, cao ráo, nhìn sung túc là đạt
Trước khi bày, Anh Chị nhớ lau khô từng quả bằng khăn sạch, không nên rửa nước rồi bày ngay vì quả dễ đọng nước, mau hư. Bày xong đặt mâm ngay ngắn ở vị trí trang trọng trên Bàn Thờ Gia Tiên.
⚠️ Nên tránh
- Rửa quả ướt sũng rồi bày ngay, khiến quả nhanh úng, nhanh thối
- Chọn quả chín rục, dập nát chỉ vì cho đẹp mắt nhất thời
- Dùng trái cây nhựa, quả giả để bày lên Bàn Thờ Tổ Tiên
- Để mâm quả hư hỏng suốt Tết mà không thay, không dọn
Bao Giờ Hạ Mâm Ngũ Quả ?
Thông thường mâm ngũ quả được bày từ khoảng 28, 29 tháng Chạp và giữ đến hết những ngày Tết. Khi quả bắt đầu chín mềm hoặc sau khi hết Tết (thường sau mùng 3 hoặc lễ hóa vàng), Anh Chị hạ mâm xuống, thụ lộc và chia cho con cháu trong nhà cùng ăn lấy may.
Trái cây đã dâng Ông Bà, con cháu ăn vào là hưởng lộc, là nối tiếp phúc phần của Tổ Tiên. Đó cũng là một nét đẹp ấm áp của ngày Tết Việt.
Sắm Sửa Bàn Thờ Đón Tết Cùng Tài Lộc
Mâm ngũ quả đẹp cần một chiếc Bàn Thờ tươm tất, đủ đầy đèn Nhang, lư đồng, mâm bồng để đặt trái cây. Nếu Anh Chị muốn sắm thêm mâm bồng, bộ ngũ sự hay chỉnh trang lại Bàn Thờ Gia Tiên đón Tết, shop Tài Lộc luôn sẵn sàng tư vấn trọn bộ chuẩn phong tục miền Nam. Anh Chị cứ ghé shop hoặc gọi cho em, tư vấn hoàn toàn miễn phí.
Mâm ngũ quả không cần cao sang hay đủ đúng năm loại quả quý, mà cần cái tình của con cháu gửi vào từng trái chọn kỹ, lau sạch, bày ngay ngắn dâng lên Ông Bà. Giữ được tấm lòng ấy, mâm quả nào cũng tròn đầy ý nghĩa, Anh Chị nhé.
